Van middeleeuwse stadspracht tot Ardense wildernis: een kritische reisgids
België verdient meer dan het cliché van chocolade en bier. Dit compacte land biedt verrassend veelzijdige reiservaringen, van Art Nouveau-architectuur in Brussel tot de heuvels van Wallonië. Een overzicht van de hoogtepunten – en enkele kanttekeningen.
De vraag of België het meest onderschatte land van Europa is, blijft voorlopig onbeantwoord. Maar dit kleine koninkrijk maakt wel degelijk aanspraak op die titel. Tussen de Art Nouveau-pracht van Brussel, de middeleeuwse Vlaamse steden en de glooiende Waalse heuvels schuilt een diversiteit die menig groter land zou benijden. Het aanbod is zo rijk dat reizigers soms door de bomen het bos niet meer zien.
Wat mag je verwachten? Voortreffelijke musea en galerieën, schilderachtige stadsgezichten en een culinaire scène die opvallend veel Michelinsterren weet te verzamelen. De chocolade behoort inderdaad tot de beste ter wereld. En ja, ook het bier. Maar er is meer, veel meer.
1. Trappistenroute: fietsen langs heilige brouwerijen bij dageraad
Fietsen is in Vlaanderen geen hobby maar een levenshouding. In het vlakke, Nederlandstalige noorden van België is de fiets koning. Een ochtendfietstocht die start en eindigt bij de Westmalle-brouwerij biedt een intieme kennismaking met de trappistentraditie. Al eeuwenlang leven, bidden en brouwen de monniken hier hun beroemde bier, steeds in contemplatieve stilte.
De 44 kilometer lange route voert door een landschap dat zijn charme vooral aan de vroege ochtend dankt. Op het terras van Café Trappisten kunnen fietsers na afloop de dorst lessen – een welverdiende beloning, al is het parcours eerlijk gezegd niet bijzonder uitdagend voor wie enige conditie heeft.
2. Verlies jezelf in één van Europa’s meest fascinerende schilderijen
In Gent hangt één van de vroegste olieverfschilderijen ter wereld: De aanbidding van het Lam Gods, ook bekend als het Laamalterpiece. De gebroeders Van Eyck voltooiden dit 18-panelen omvattende meesterwerk in de vijftiende eeuw, en sindsdien is het een van de meest gestolen kunstwerken uit de geschiedenis.
In het Museum voor Schone Kunsten kunnen bezoekers experts aan het werk zien die secties van het retabel minutieus restaureren. Pas daarna volgt het bezoek aan de Sint-Baafskathedraal, waar het complete werk te bewonderen valt. Een aanrader voor kunstliefhebbers, zij het dat de drukte in de kathedraal – vooral in het toeristenseizoen – de ervaring enigszins kan verstoren.
3. Hoogste punt van België in de Hoge Venen
Het natuurreservaat Hoge Venen herbergt het hoogste punt van België, op net geen 700 meter boven zeeniveau. Indrukwekkend is anders, maar de relatieve bescheidenheid van deze ’top’ doet niets af aan de bijzondere sfeer van dit gebied.
Het moeraslandschap wordt doorsneden door houten loopbruggen. Het is een wilde, licht onheilspellende plek waar je urenlang kunt wandelen zonder een levende ziel tegen te komen. Breng wel een kaart mee – verdwalen is hier geen fictie. Natuurliefhebbers kunnen zich verheugen op wilde zwijnen, reeën, blauwe kiekendieven en korhoenders. Stevige wandelschoenen zijn geen overbodige luxe op dit drassige terrein.
4. Charleroi: wederopstanding van een misdeelde stad
Charleroi heeft jarenlang een slechte reputatie gedragen. Decennialang achtergesteld na de ineenstorting van de zware industrie, hervindt de stad nu langzaam zichzelf als centrum voor alternatieve en hedendaagse kunst. Een ironische ‘urban safari’ voert langs plekken die andere rondleidingen liever overslaan: slakkenbergen, verlaten fabriekshallen, uitgebrande autowrakken en de sporen van een spookmetrostation.
Toch bewijst het knappe fotomuseum in een gerenoveerd klooster dat de wind is gedraaid. De transformatie is nog lang niet voltooid, maar er beweegt iets in Charleroi. Voor avontuurlijke stadstripperrs die voorbij de geijkte bestemmingen willen kijken, is dit een interessante uitstap. Verwacht echter geen gelikte toeristenervaring.
5. Bij de hippe crowd in Antwerpen, België’s meest stijlvolle stad
Sinds de jaren tachtig, toen zes lokale ontwerpers de London Fashion Week bestormden, zijn Antwerpen en mode onlosmakelijk verbonden. Het modemuseum is momenteel gesloten voor verbouwing, maar via een app kun je de stijlvolle kant van de stad verkennen.
Bezoek de prachtig gerenoveerde Feestzaal, struin door de ontwerpersboetiekjes en trakteer jezelf op een diner met uitzicht in ’t Zilte, een restaurant met Michelinster bovenop het MAS museum aan de rivier. Let wel: Antwerpen kan overweldigend zijn voor wie liever rustig reist. De stad heeft een zekere arrogantie die niet iedereen zal aanspreken, en de prijzen in de betere etablissementen zijn stevig.
6. De parel van de Ardennen vanuit een ander perspectief
Het landelijke Bouillon ligt in een bebost dal in het diepe zuiden van België. De combinatie van Ardense wildernis en Frans georiënteerde verfijning maakt de plek bijzonder. Terwijl anderen de steile straatjes beklimmen voor het panorama, kun jij een ander perspectief kiezen: peddelen op de kronkelende Semois-rivier.
In de zomer biedt een nachtelijke rondleiding met fakkels door de kerkerverhalen en folterkamers van het kasteel een donkerder kant van de geschiedenis. Aantrekkelijk voor wie van contrast houdt, minder geschikt voor gezinnen met jonge kinderen die nachtmerries willen vermijden.
7. Verwennerij met de beste friet en chocolade ter wereld
Een bezoek aan België zonder frieten en chocolade is ondenkbaar. Voor chocolade zijn Marcolini en Mary de namen die je moet onthouden. Bij frieten is het eenvoudiger: bij welke kraam je ook aanschuift, de kwaliteit is vrijwel overal goed. Alleen de wachttijd varieert.
Frit Flagey aan het meer biedt een schilderachtig decor terwijl je slagaders langzaam dichtslibben. Of haal je friet bij Maison Antoine en neem plaats op een terras in de buurt. Een waarschuwing: de porties zijn royaal. De combinatie met mayonaise is traditioneel, maar calorierijk. Matigheid is geen Belgische deugd als het om friet gaat.
8. Naakt aan de Noordzee
België’s korte Noordzeekust heeft onverwachte charme. Trotseer de massa’s in Knokke, Blankenberge en Oostende, laat alles hangen op het nudistenstrand van Bredene, of neem een adempauze in natuurreservaat Het Zwin.
’s Avonds kun je wandelen door de duinen van Duinkerke voordat je geniet van een aperitief in het elegante De Haan. De kust kan echter druk zijn, vooral tijdens zomerse weekends wanneer halfverhaal België richting zee trekt. Wie rust zoekt, komt beter op doordeweekse dagen of in het voor- of najaar.
9. Een dag in het levende museum Brugge
Brugge wordt overspoeld door toeristen, maar daar is alle reden voor: de stad is adembenemend mooi. Middeleeuwse huizen, geplaveide straatjes, charmante kloosters en slingerende grachten vormen samen een stad die je makkelijk in één of twee dagen kunt verkennen.
Afgeleide routes bestaan hier nauwelijks, maar wie de Potterierei noordwaarts volgt langs de gracht, vindt wat meer rust. Sluit af met een rondleiding door brouwerij De Halve Maan, waar ze hun kostbare bier door ondergrondse leidingen onder de straten pompen.
Eerlijkheidshalve: Brugge is touristisch tot op het bot. De authenticiteit die reisgidsen beloven is grotendeels verdwenen onder een laag commercie. Toch blijft de architectuur werkelijk indrukwekkend. Kom vroeg, kom in het laagseizoen, en stel je verwachtingen bij.
10. Eerbetoon bij de Last Post-ceremonie aan de Menenpoort
De westelijke hoek van België blijft voor altijd verbonden met de bloedigste gevechten van de Eerste Wereldoorlog. Meer dan honderd jaar na de wapenstilstand eert het gebied nog steeds de oorlogsdoden bij tientallen militaire begraafplaatsen en gedenktekens, met de stad Ieper als centrum.
Begin in het In Flanders Fields Museum, waar de veldslagen weer tot leven worden gebracht. Mis vooral niet de aangrijpende Last Post-ceremonie die elke avond bij de Menenpoort wordt gehouden. Dit is geen oppervlakkig toeristisch ritueel, maar een oprecht eerbetoon dat zelfs de meest cynische bezoeker kan raken. Wel vraagt de geschiedenis hier om respect en passende kleding.
11. Ontspannen in Thermes de Spa in de stad… Spa
Op een steenworp afstand van de Duitse grens ligt Spa, de oorspronkelijke kuuroord stad, bekend om zijn helende thermale bronnen. De Pierre le Grand-bron in het centrum pompt dagelijks duizenden liters mineraalrijk bruisend water omhoog.
Neem de kabelbaan de heuvel op om te weken in een koperen bad in de moderne Thermes de Spa, of luier in het buitenzwembad met uitzicht op het omliggende dal. De ervaring is ontspannend, zij het dat de moderne spa-faciliteiten enigszins het karakter van historische elegantie missen. De prijzen zijn bovendien aan de hoge kant voor wat je krijgt.
12. Open een kriek bij Cantillon, één van de unieke specialiteitenbieren
Bier is in België een levenswijze, maar slechts een handvol brouwerijen houdt stand in Brussel. Cantillon is er daar één van, en Brusselaar wordt bier niet dan dit. De specialiteiten gueuze en kriek kunnen alleen in deze streek worden gebrouwen.
De zure smaak vergt wellicht enige gewenning, maar het is een authentieke smaak van de hoofdstad. De brouwerij staat open voor nieuwsgierige bezoekers, en na afloop kun je in de gezellige bar de gebrouwen proeven. Voor wie van voorspelbare pilsjes houdt, is dit wellicht een uitdaging – maar juist dat maakt het interessant.
13. Bewonder de Grote Markt, een van Europa’s mooiste marktpleinen
Brussel heeft niet overdreven veel iconische bezienswaardigheden, maar de Grote Markt is er wel degelijk één. Omringd door majestueuze gildehuizen en bereikbaar via smalle geplaveide straatjes, is het een middeleeuws meesterwerk.
Bezoek het plein minstens twee keer: overdag en ’s avonds, wanneer de omringende gebouwen verlicht zijn. Het stadsmuseum hier is gratis op de eerste zondag van de maand en de moeite waard. Wel jammer: de horeca rondom het plein is hopeloos toeristisch en vaak overgepriced. Eet liever elders.
14. Donker hoofdstuk in het Kazerne Dossin Museum
In de kathedraalstad Mechelen, een korte treinrit van Brussel, is het Kazerne Dossin Museum een huiveringwekkende herinnering aan een donker hoofdstuk uit de Europese geschiedenis. In de voormalige legerkazerne werden duizenden zigeuners en Joodse mensen vastgehouden voordat ze werden getransporteerd naar Auschwitz en andere concentratiekampen.
Via aangrijpende tentoonstellingen en persoonlijke Holocaust-getuigenissen fungeert het museum als gedenkteken voor de slachtoffers, terwijl het ook bredere kwesties rondom mensenrechten en massaal geweld onderzoekt. Dit is geen luchtig uitstapje, maar een confronterende en waardevolle ervaring voor wie zich wil verdiepen in deze geschiedenis.
15. Ondergrondse grotten en slapen tussen de beren in de Grotten van Han
Diep onder het Waalse platteland ligt de Grotte de Han, een groot grottencomplex met spectaculaire galerijen, kamers, stalactieten en een ondergrondse rivier. Het maakt deel uit van een UNESCO-erkend wilddomein met bijzondere accommodatie: overnacht in de trappershut en je krijgt diner, drankjes en de kans om de volgende ochtend de beren van het park hun ontbijt te geven.
Dit klinkt idyllischer dan het is: de grotten zijn toeristisch uitgebuit en de organisatie rondom bezoeken kan chaotisch zijn tijdens drukke periodes. Voor gezinnen met kinderen echter een leuk avontuur.
16. Herleef je studententijd in universitaire stad Leuven
Als thuisbasis van Europa’s oudste katholieke universiteit is Leuven het Belgische antwoord op Oxford. Kom voor de cultuur – de ingewikkelde gevel van het stadhuis is een meesterwerk van gotische vakmanschap, terwijl Museum M een uitstekende collectie oude meesters en hedendaagse kunst heeft – maar blijf voor het nachtleven.
Het Depot is de plek voor internationale acts en opkomende lokale bands, terwijl M de hele zomer een cocktailbar op het dak heeft. De stad heeft een onmiskenbare studentensfeer die ofwel charmant ofwel luidruchtig is, afhankelijk van je voorkeuren en leeftijd.
17. Begin de dag vroeg op de Abattoirmarkt
Brussel heeft een uitstekende keuze aan markten – van de drukke, functionele markt aan het Zuidstation op zondag tot de eclectische vlooienmarkt op de Marolles of de chique Châtelain-affaire elke woensdagavond. De absolute winnaar is echter de uitgestrekte Abattoir langs het kanaal.
Gehuisvest in een voormalig slachthuis is het een waaier van fruit, specerijen, vis, bloemen en meer. Eenmaal per maand nemen chefs bezoekers mee op rondleiding door het terrein voordat ze samen hun verse producten koken en eten. Kom vroeg – zeer vroeg – voor de beste keuze en authentiekste sfeer.
18. Zie hoe de toekomst er 60 jaar geleden uitzag: het Atomium
Gebouwd voor de Wereldtentoonstelling van 1958, is het gigantische Atomium net 60 geworden en nog steeds een van Brussel’s meest herkenbare bezienswaardigheden. Het ontwerp stelt een ijzerkristal voor, miljarden keren vergroot, als symbool van het naoorlogse vertrouwen in wetenschap en vooruitgang.
Een korte metrorit van de stad, is het anders dan wat je ook zult zien op je reizen. Ook zonder kaartje voor de tentoonstellingen in de zilveren bollen is het de moeite waard. Van dichtbij oogt de constructie weliswaar wat gedateerd en onderhoudsgevoelig, maar juist dat retrofuturisme heeft zijn eigen charme.
19. De straat op voor Carnaval, België’s beste feest
De Belgen nemen Carnaval serieus. Het festival brengt veel steden dagenlang tot stilstand. Het is niet alleen een excuus voor een weekenlange stoomafblazer met uitbundige kostuums en eeuwenoude rituelen, maar ook een belangrijk onderdeel van de lokale culturele identiteit.
Eén van de beste plekken om mee te doen is Binche, waar de stadsbewoners wassen gezichtsmaskers en struisvogelveren hoeden dragen om het stadhuis te bestormen terwijl ze champagne drinken en sinaasappels naar de menigte gooien. Verwacht wel chaos, alcoholgebruik en massa’s mensen. Niets voor rustzoekers.
20. Lezen in Redu, een miniatuurstadje gewijd aan literatuur
Met zijn handvol straten vol tientallen boekwinkels, kantoorboekhandels en boekbinders is het kleine Redu iets voor liefhebbers van het gedrukte woord. De jaarlijkse Boekennacht trekt bezoekers van heinde en verre voor kalligrafie-workshops en auteursbijeenkomsten, maar het is het hele jaar door een must voor boekenliefhebbers.
Als je klaar bent met lezen, trek je te paard het platteland in of bezoek je de Framboiserie, waar je frambozen kunt plukken en versproduceerde jam en likeuren kunt kopen. Dit is ultiem nichtoerisme – heerlijk voor wie ervan houdt, volslagen oninteressant voor anderen.
21. Slapen in een Trojaans paard in hotel La Balade des Gnomes
Met kamers gedoopt tot Namen van de Wanhoop van de Monnik en Legende van de Trollen, weet je meteen dat La Balade des Gnomes geen standaard vakantieverblijf is. Bedacht door een architect met een liefde voor reizen en mysterie, omvat de inventieve accommodatie een boomhut, een caravan en een door Gaudi geïnspireerde suite met jacuzzi en sauna.
Dit moet wel België’s meest magische plek zijn om de nacht door te brengen. Het bijbehorende restaurant is even creatief in ontwerp en menu. Kitscherig? Absoluut. Uniek? Zonder twijfel. Of je dit nu waardeert hangt volledig af van je gevoel voor fantasie en tolerantie voor theatrale overdaad.
Conclusie: België biedt een verrassend rijke reisbestemming voor wie verder kijkt dan de clichés. De diversiteit tussen de regio’s, de kwaliteit van musea en gastronomie, en de historische rijkdom maken het land tot een waardige bestemming. Wel zijn bepaalde trekpleisters zoals Brugge en de Grote Markt toeristisch uitgebuit, en kunnen de Belgen zelf soms wat nonchalant omgaan met dienstverlening. Kom met realistische verwachtingen en een open blik, en België zal verrassen.
